Spinel

Spinel jest tlenkiem glinu i magnezu. Magnez może być w nim częściowo zastąpiony przez żelazo, cynk, mangan, lub kobalt, glin – przez żelazo (trójwartościowe) lub chrom.

Spinel niemal zawsze tworzy wyraźne, dobrze wykształcone kryształy. Większe kryształy są zwykle zaokrąglone. Spinel należy do układu regularnego, najczęstszymi postaciami są ośmiościany, a także dwunastościany rombowe. Często spotyka się bliźniaki, w których płaszczyzną bliźniaczą jest płaszczyzna ośmiościanu.

Spinel Crystals
Spinel Crystals Orbital Joe/flickr/(CC BY-NC-ND 2.0)

Niewyraźna łupliwość spinelu jest równoległa do ścian ośmiościanu. Spinel ma przełam muszlowy, twardość 8.

Barwa spinelu jest czerwona, pomarańczowa, żółta, zielona, niebieska, fioletowa, brunatna aż do czarnej, połysk szklisty do matowego. Spinel  jest przeświecający do nieprzezroczystego. Współczynnik załamania światła używanych w jubilerstwie odmian spinelu wynosi 1,72-1,73. Dyspersja około 0,020. Izotropowość optyczna związana z układem regularnym, w którym krystalizują spinele oraz charakterystyczne wrostki ułatwiają mikroskopowe odróżnienie spineli od innych kamieni.

Spinel Crystal
Spinel Crystal Orbital Joe/Flickr/(CC BY-NC-ND 2.0)

W handlu najczęściej spotykane są przezroczyste odmiany barwy ciemnoczerwonej, nazywane zwykle spinelami rubinowymi. Odmiany czerwone zwane są rubinami balas (balas ruby) lub spinelami rubinowymi; niekiedy stosuje się nazwę rubicell. Pomarańczowoczerwone nazywane są spinelami almandynowymi lub almandynami (jest to właściwa nazwa jednego z granatów), niebieskie – safirynami lub spinelami szafirowymi, trawiastozielone – chlorospinelami, fioletowe – wschodnimi ametystami. Istnieje tendencja, aby te powodujące nieporozumienia nazwy usunąć i zastąpić określeniami: spinel czerwonyróżowyniebieski itp.

Przy szlifowaniu spineli stosuje się szlify: brylantowy, schodkowy, mieszany i  kaboszonowy. Znane są piękne spinele wielkości kilkuset karatów. Olbrzymim ponad 400-karatowym spinelem jest piękny czerwony kamień w koronie carycy Katarzyny II. Znany francuski podróżnik i znawca kamieni szlachetnych Tavernier miał zakupić w Indiach w 1665 roku trzy duże 200-karatowe spinele. Z Birmy pochodzą dwa olbrzymie spinele znajdujące się w zbiorach mineralogicznych Muzeum Brytyjskiego: jeden o postaci ośmiościanu waży 355 ct, drugi, będący oszlifowanym otaczakiem ma masę 520 ct.

Spinele występują w skałach metamorficznych, zwłaszcza przeobrażonych kontaktowo. Dzięki dużej twardości i odporności na czynniki chemiczne spinele mogą zachować się w złożach wtórnych, dzięki czemu często wydobywane są z piasków i żwirów razem z rubinami, szafirami i innymi kamieniami szlachetnymi.

amp version

Pin It on Pinterest