Twardość minerałów

W celu łatwego i szybkiego określenia twardości wprowadzono umowną skalę twardości złożoną z 10 minerałów, zwaną skalą Mohsa.

Minerały wyraźnie różniące się twardością ułożone są w ten sposób, że im twardszy minerał, tym dalsze miejsce zajmuje w skali twardości. Nie mając zestawu minerałów stanowiących skalę twardości, można korzystać z następującej przybliżonej skali orientacyjnej:

talk – można go zarysować drewienkiem, np. zapałką,

gips – można go zarysować paznokciem,

kalcyt – łatwo można go zarysować monetą miedzianą,

fluoryt – łatwo można go zarysować ostrzem scyzoryka,

apatyt – można go zarysować ostrzem scyzoryka,

ortoklaz – z trudnością można go zarysować ostrzem scyzoryka,

kwarc – rysuje szkło (szybę okienną),

topaz – łatwo rysuje kwarc,

korund – można go zarysować diamentem, topaz go nie rysuje,

diament – nie można go zarysować żadnym minerałem.

Minerały
Minerals Tjflex2/flickr/(CC BY-NC-ND 2.0)

Minerały o tej samej twardości rysują się wzajemnie (chociaż następuje to niełatwo). Jeżeli zatem badany minerał rysuje ortoklaz, który w skali Mohsa jest minerałem wzorcowym o twardości 6, a równocześnie sam może być przez ortoklaz zarysowany, znaczy to, że oba minerały mają tą samą twardość, czyli 6. Jeżeli badany minerał ma twardość pośrednią między dwoma minerałami kolejno po sobie następującymi w skali twardości, określa się ją liczbą całkowitą odnoszącą się do bardziej miękkiego minerału w skali, z dodatkiem ułamka wartości pół stopnia, np. 7,5.

Należy pamiętać, że skala twardości Mohsa jest tylko względną skalą jakościową, tzn. minerał, którego twardość oznacza się liczbą 2, wcale nie jest 2 razy twardszy od minerału, którego twardość w skali Mohsa oznacza się liczbą 1.

Większość kamieni szlachetnych jest twardsza od kwarcu. Niekiedy jednak do celów jubilerskich i zdobniczych używa się minerałów o twardości niższej od kwarcu, charakteryzujących się piękną barwą i silnym połyskiem. Kamienie o niższej twardości nazywane są często kamieniami półszlachetnymi.

Do charakterystycznych właściwości minerałów należą właściwości optyczne, dzięki którym można rozpoznać bez uszkodzenia minerały nawet o mikroskopijnej wielkości. Odnosi się to zwłaszcza do kamieni przezroczystych, tj. przepuszczających światło. Znajomość zasad optyki kryształów ma zatem duże znaczenie dla oznaczania kamieni szlachetnych, gdyż umożliwia określenie ich bez uszkodzeń.

Pin It on Pinterest